Hatıra Para Serileri

Darphane’nin satışa çıkardığı hatıra paralar zaman zaman ortak bir tema dahilinde seriler halinde üretilir.

  1. Korunan Doğa (1995)
  2. Gemiler ve Kaşifler (1995)
  3. İpek Yolu (1997)
  4. İstanbul Kültür Varlıkları (1997)
  5. EURO (1997)
  6. Cumhuriyet’in 75. Yılı (1998)
  7. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. yılı (1999)
  8. Cumhuriyet’in Kadın İlkleri (2000)
  9. Antik Kentler (2000)
  10. Geleneksel Türk Tiyatrosu (2000)
  11. Geleneksel Türk El Sanatları (2001)
  12. Binyılın Türkleri (2001)
  13. Türkiye’nin Kuşları (2001)
  14. Türkiye’nin Çiçekleri (2002)
  15. Olimpiyat Oyunları (2002)
  16. Kültür Varlıkları (2005)
  17. Türkiye’nin Hayvanları (2005)
  18. Anadolu Medeniyetleri (2007)
  19. Selçuklu Dönemi Burç Tasvirleri (2008)
  20. Anadolu’yu Aydınlatanlar (2008)
  21. Deniz Fenerleri (2008)
  22. Yedi Bölge, Yedi Şehir (2008)
  23. Saat Kuleleri (2011)
  24. Masal Kahramanları (2015)
  25. Büyük Türk Devletleri (2016)
  26. Türkiye’de Görülen Hayvan Türleri (2016)
  27. Anadolu’ya Özgü Kuşlar (2019)
  28. Anadolu Beylikleri (2019)
  29. Osmanlı Padişahları (2020)
  30. Camiler (2021)
  31. İslam Alimleri (2021)
  32. Cumhuriyet Dönemi Türk Siyasetçileri (2021)
  33. Türk Spor İnsanları (2021)

MDM – WCA

Münzhandelsgesellschaft mbH & Co. KG Deutsche Münze (kısaca MDM) Firması ve grup şirketi World Coin Association, Darphane’nin ürettiği ve daha ziyade uluslar arası piyasada satışını amaçladığı hatıra paraların tasarım ve dağıtım süreçlerinde birlikte çalıştığı Almanya merkezli firmadır.

Olimpiyatlar, Futbol Dünya Kupaları,  Korunan Doğa, Euro, Gemiler ve Kaşifler gibi bazı seriler bu işbirliğinin sonucudur.

Kimi hatıra paranın kalıp sanatçılarının yabancı olması bu sebepledir.

Örneğin:

MDM, dünyadaki çoğu darphane ile doğrudan işbirliği içindedir:

Bazı ülkeler hatıra paraların tasarım, üretim ve dağıtım süreçlerinin tüm koordinasyonu için MDM / WCA firması ile çalışırken bazıları kendi ürettikleri hatıra paraların dağıtım ve yabancı pazarlarda pazarlanması noktasında MDM ile işbirliği yapar.

Darphane’nin, 1990’ların ilk yarısında benzer çalışmalar yürüttüğü bir diğer firma Paramount International Coin Corporation‘dır.



kaynak: https://www.mdm-wca.com/services-and-partners/issuing-authorities-1

https://www.mdm.de/ueber-mdm

https://www.mdm-wca.com/about-us/about-mdm

Necmi Özgür

1966 Kırcaali – Bulgaristan doğumlu heykeltraş,  Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümü 1989 mezunudur.

İstanbul’un evsahipliğinde gerçekleşen 34. Dünya Satranç Olimpiyatı için basılan yedi buçuk milyon nominal değerindeki gümüş hatıra paranın tasarımları Necmi Özgür ve Beti Cenudioğlu‘na aittir.

34. Dünya Satranç Olimpiyatı için gümüş hatıra paranın tasarımları yarışma ile belirlenmiş, kazanan ve ödül alanlar şu şekilde duyurulmuştur:

“Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün, İstanbul’da 28 Ekim -12 Kasım 2000 tarihleri arasında yapılan olan 34. Dünya Satranç Olimpiyatı nedeniyle açtığı yarışmanın jürisi 21.09.2000 tarihinde yaptığı toplantıda aşağıdaki kararları almıştır.

Tuğrul Bilen ÜNAL (Genel Müdür), Prof. Dr. Vedat SOMAY (Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim Görevlesi), Hakkı Baha Çavuşgil (Heykeltraş), Suat Özyönüm (Heykeltraş)’den oluşan jüri;

Beti CENUDİOĞLU ve Necmi ÖZGÜR’ün 66765 A ve B rumuzlu eserini birincilik,

Korhan AKBAYTOGAN‘ın 44875 rumuzlu eserini ikincilik,

Hakan BAŞ‘ın 53365/B rumuzlu eserini üçüncülük ödülüne layık görmüştür.

Ayrıca jüri;

Raşit ALTUN

Seçkin PİRİM ve

Ahmet Cem ENER ‘in eserlerini övgüye değer eserler olduğu sonucuna varmıştır.

Genel Müdürlüğümüz kazananlarla beraber, diğer çalışmaları da takdirle karşıladığı için, yarışmamıza katılan tüm eserleri web sayfamızda sergileme kararı almıştır.

Tuğrul Bilen ÜNAL – Genel Müdür

Aynı zamanda Japonya’da Türk Yılı hatıra para yarışmasının bir yüzü için Necmi Özgür ile ortaklaşa hazırladıkları çalışma seçilmiştir. Paranın diğer yüzünde Ayşe Şirin‘in çalışması seçilmiştir.

 

Beti Cenudioğlu

1976 Antakya doğumlu heykeltraş, Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümü 2000 mezunudur.

İstanbul’un evsahipliğinde gerçekleşen 34. Dünya Satranç Olimpiyatı için basılan yedi buçuk milyon nominal değerindeki gümüş hatıra paranın tasarımları Necmi Özgür ve Beti Cenudioğlu’na aittir.

34. Dünya Satranç Olimpiyatı için gümüş hatıra paranın tasarımları yarışma ile belirlenmiş, kazanan ve ödül alanlar şu şekilde duyurulmuştur:

“Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün, İstanbul’da 28 Ekim -12 Kasım 2000 tarihleri arasında yapılan olan 34. Dünya Satranç Olimpiyatı nedeniyle açtığı yarışmanın jürisi 21.09.2000 tarihinde yaptığı toplantıda aşağıdaki kararları almıştır.

Tuğrul Bilen ÜNAL (Genel Müdür), Prof. Dr. Vedat SOMAY (Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim Görevlesi), Hakkı Baha Çavuşgil (Heykeltraş), Suat Özyönüm (Heykeltraş)’den oluşan jüri;

Beti CENUDİOĞLU ve Necmi ÖZGÜR’ün 66765 A ve B rumuzlu eserini birincilik,

Korhan AKBAYTOGAN‘ın 44875 rumuzlu eserini ikincilik,

Hakan BAŞ‘ın 53365/B rumuzlu eserini üçüncülük ödülüne layık görmüştür.

Ayrıca jüri;

Raşit ALTUN

Seçkin PİRİM ve

Ahmet Cem ENER ‘in eserlerini övgüye değer eserler olduğu sonucuna varmıştır.

Genel Müdürlüğümüz kazananlarla beraber, diğer çalışmaları da takdirle karşıladığı için, yarışmamıza katılan tüm eserleri web sayfamızda sergileme kararı almıştır.

Tuğrul Bilen ÜNAL – Genel Müdür

 

Aynı zamanda Japonya’da Türk Yılı hatıra para yarışmasının bir yüzü için Necmi Özgür ile ortaklaşa hazırladıkları çalışma seçilmiştir. Paranın diğer yüzünde Ayşe Şirin‘in çalışması seçilmiştir.

Michael Otto

Çeşitli ülkenin parasına tasarım gerçekleştiren Alman sanatçı, pek çok  Euro hatıra parasını da üretti.

Darphane’nin Alman MDM firması ile ortak çalışması sonucu üretilen hatıra paraların birkaçı için babası Herwig Otto ile birlikte kalıp üretti.

  • 1999 Gemiler ve Kaşifler Serisi dördüncü parası “Fethiye” temalı 4.000.000 Liralık gümüş,
  • 1999 Olimpiyat Oyunları temalı 3.000.000 Liralık gümüş,
  • 1999 Lacerta Clarorum temalı 4.000.000 Liralık gümüş
  • 2000 yılı Euro 2000 Futbol Kupası temalı gümüş

 

sanatçı fotoğrafları: www.muenzgravur.de

Kişisel sayfaları: www.instagram.com/otto.gravuren

Nesrin Ekşi – Schnepf

1975 yılında doğan sanatçı, 1997 yılında Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümü’nden birincilikle mezun olup Darphane’de çalışmaya başladı.

2016 yılına kadar süren Darphane kariyeri boyunca “İstabul Kültür Varlıkları” serisinin ikincisi olan Dikilitaş desenli 5.000.000 Liralık altın parayla başlayarak pek çok hatıra ve tedavül parasını tasarladı.

Günümüzde kullanılan tedavül paralarından 50 kuruştaki Boğaziçi Köprüsü deseni kendisine aittir.

Tasarımını gerçekleştirdiği paralar:

  • 1999 İstanbul Kültür Varlıkları #3 Tophane Çeşmesi (altın ve gümüş iki tip)
  • 1999 Atatürk’ün Samsun’a çıkışının 80. Yılı
  • 1999 Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. Yılı – Fatih’in İstanbul’u Fethi
  • 2000 İlk Kadın Pilotumuz – Sabiha Gökçen
  • 2000 Antik Kentler #1 – Efes Celsus Kitaplığı
  • 2000 Türkiye’nin AB Aday Üyeliği

 

  • 2001 23 Nisan
  • 2001 Geleneksel Türk El Sanatları #1 – İznik Tabak
  • 2001 Binyılın Türkleri – Mevlana Celaleddin-i Rumi
  • 2001 Türkiye’nin Kuşları
    • Toy (Otis Tarda)
    • İshak Kuşu (Otus Scops)
    • Turaç (Francolinus Francolinus)
    • Şah Kartal (Aquila Heliaca)
    • Dikkuyruk (Oxyura Leucocephala)

 

  • 2002 tedavül 250.000 Lira Atatürk portresi (*33, Sf. 33)
  • 2002 Türkiye’nin Çiçekleri
    • Yanardöner (Centaurea Tchihatcheffii)
    • Akçaçıngırak (Campanula Betulifolia)
    • Anadolu Keteni (Linum Anatolicum)
  • 2002 23 Nisan
  • 2002 Ayasofya Camii
  • 2002 İstanbul Kültür Varlıkları #4 Ayasofya Camii
  • 2002 Olympic Games – Kayak
  • 2002 Mevlana Celaleddin-i Rumi

 

  • 2003 Zeugma
  • 2003 İlk Avrupa Şampiyonu Atletimiz, Süreyya Ayhan
  • 2003 İlk Kadın Avukatımız, Süreyya Ağaoğlu
  • 2003 İstanbul’un Fethinin 550. Yılı – Çinili Köşk

 

  • 2004 Binyılın Türkleri – Fatih Sultan Mehmet

 

  • 2005 tedavül 25 Yeni Kuruş Atatürk portresi (*33, Sf. 37)
  • 2005 23. Universiade Oyunları
  • 2005 Nemrud (para 2003 tarihlidir)
  • 2005 Türkiye’nin Hayvanları
    • Anadolu Parsı
    • Kangal Çoban Köpeği
    • Boz Ayı
    • Anadolu Yaban Koyunu
    • Ankara Keçisi
    • Yediuyur
    • Arap Tavşanı
    • Ankara Kedisi

 

  • 2006 Gevher Nesibe Darüşşifası 800. Yıldönümü
  • 2006 Tam Güneş Tutulması
  • 2006 Mehmet Akif Ersoy’un 70. Ölüm Yılı
  • 2006 Hattat Hamid Aytaç

 

  • 2008 Selçuklu Dönemi Burç Tasvirleri
    • Koç
    • Boğa
    • İkizler
    • Yengeç
    • Aslan
    • Başak
    • Terazi
    • Akrep
    • Yay
    • Oğlak
    • Kova
    • Balık
  • 2008 Geleneksel Türk El Sanatları – Minyatür
  • 2008 Kabataş Erkek Lisesi 100.Yıl
  • 2008 Çatalhöyük
  • 2008 Yahya Kemal Beyatlı
  • 2008 Nasreddin Hoca’nın 800. Doğum Yılı

 

  • 2009 tedavül 50 Kuruş Boğaziçi Köprüsü deseni (*33, Sf. 44)
  • 2009 Barack Obama’nın Türkiye Ziyareti
  • 2009 Atatürk’ün Samsun’a Çıkışının 90. Yılı
  • 2009 Şah Kartal & Sakallı Akbaba 1 TL
  • 2009 Dünya Bankası Grup Toplantısı İstanbul
  • 2009 Mülkiye’nin 150. Yılı
  • 2009 Hicretin 1430. Yılı

 

  • 2010 T.B.M.M. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 90.Yılı
  • 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası
  • 2010 Kuran’in Nüzülünün 1400. Yılı
  • 2010 Ahırkapı Feneri
  • 2010 Osman Hamdi Bey’in 100. Ölüm Yılı – İstanbul Arkeoloji Müzeleri

 

  • 2011 Avrupa Gençlik Olimpik Oyunları – Trabzon
    • Gümüş
    • Bronz
  • 2011 5. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları Erzurum
    • Kayak
    • Hokey
  • 2011 Kırkpınar Yağlı Güreşleri 650. Yılı
  • 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi 100. Yıl
  • 2011 Türk Hava Kuvvetleri 100. Kuruluş Yıldönümü
  • 2011 Hicaz Demiryolu – Medine İstasyonu

 

  • 2014 Matrakçı Nasuh Efendi 450. Ölüm Yılı (*1)
  • 2014 İlk Kadın Tiyatro Sanatçımız, Afife Jale

Madalyon Çalışmaları:

  • 2008 Selçuklu Madalyonu
  • 2009 Kapalıçarşı Nuruosmaniye Kapısı Türk Nümismatik Derneği logolu ve Osmanlı Armalı Madalyon
  • 2010 Avrupa Kültür Başkenti İstanbul Madalyonu


[1] 2012 yılından itibaren satışa çıkarılan hatıra paralarının Darphane duyuruları veya sertifikalarında sanatçının ismi belirtilmediğinden, bu tarihten sonraki paraların sanatçıları, üzerindeki imzalardan tespit edilebildiği kadarıyla listelenmiştir. Yeni bilgiler ışığında listeyi güncel tutmaya çalışıyoruz.

Hakkı Baha Çavuşgil (1924 ~ 2006)

1979 yılında Darphane’de göreve başlayan sanatçı, pek çok tedavül ve hatıra parasının tasarımını gerçekleştirdi.

Güzel Sanatlar Akademisi Heykel bölümünden mezun oldu ve soyut heykel alanında pek çok eser verdi.

Madalya ve gravür sanatları heykeltraşı olarak hizmet verdiği Darphane websayfasından alıntılanan özgeçmişi:

15 Mayıs 1924’te Harput, Elazığ’da doğdu.

İlk ve Orta öğrenimini Çanakkale; Lise öğrenimini Ankara Maliye Meslek Okulu’nda tamamladı.

Askerliğini 21 Ekim 1948’ de 28. Dönem Yedek Subay olarak; Çanakkale’de Teğmen olarak yaptı.

Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde (Mimar Sinan Üniversitesi)  Rudolf Belling ve Zühtü Müritoğlu atölyelerinde eğitim görerek, yüksek Heykel Bölümü’nden pekiyi derecede mezun oldu. (22/06/1955)

Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Dekorasyon Süsleme Sanatları Seramik Bölümünü pekiyi dereceyle bitirdi. (05/06/1957)

İtalyan Hükümetince verilen Sanat Araştırma Bursu ile Roma Istituto Centrale Del Restauro da beş yıl restorasyon Müzecilik Kurs ve Araştırmaları yürüttü.

Roma Madalya Sanatları Okulu’nu (14 Temmuz 1962) pekiyi dereceyle bitirdi, para ödülü ve PERFESSIONAMENTO uzmanlık diploması kazandı.

Avrupa’nın çeşitli sanat merkezlerine etüt ve tetkik gezileri gerçekleştirdi.

Mimar Sinan Üniversitesi Doktora ile eşdeğer sanatta yeterlilik diploması kazandı (1985)

Sergiler ve Etkinlikler:

  • İstanbul Üniversitesi, Arkeoloji Enstitüsü kazı kurulunda Heykel Restorasyon görevlisi
  • Seramik Sergisi Beyrut
  • Türkiye sathı üzerinde yedi dönem arkeolojik ve sanat araştırmaları, kalıntıların, restorasyon görevlisi (1954)
  • Türk dili araştırmaları: Türk Dil Kurumu’na asil üye seçiliş.(1954)
  • Arkeoloji bilimsel kurulunca Side, Perge Antik şehirlerinde restorasyon çalışmaları.
  • Side müzesinin yapım ve yerleşiminde Heykel ve Kabartmaların restorasyonu görevlisi.
  • Yurt dışında Karma Sergilere katılış San Francisco, Los Angeles, Sao Paolo Boston, Philadelphia.
  • Resim Heykel müzesinde iki eserin alınması.
  • Roma sergisi sarayında özel galeride kişisel heykel sergisi.
  • Roma , Milano, Floransa, Spoleto, Venedik Sergileri
  • İtalyan Hükümetince Türkiye’de Ayasofya Müzesinin antik kapıları kabarmalarının restorasyonu ve araştırma görevlisi.
  • Prof Baiardi, Giannone, Drei Atelyelerinde çelik üzerinde gravür ve madalya çalışmaları.
  • Brüksel ve Paris’te karma sergiler
  • Viçenza’da seramik masklar sergisi (1963).
  • Yurda dönüş ve heykel çalışmaları Trakya Üniversitesi Çanakkale Y.M.OK. Seramik Bölümü öğretim görevlisi .
  • İstanbul Büyükşehir Galerisinde 5’ler sergisi 1975
  • 1980-81 Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümünde öğretim görevlisi olarak Madalyon Atelyesini başlattı.
  • Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim elemanları ile karma çağdaş heykel sergisi

Ödülleri:

  • Devlet Resim Heykel sergisi birincilik ödülü
  • Ravenna Uluslararası Resim yarışmasında ödül (30 Ağustos 1959)
  • Roma’da Palasso Esposisyone‘de seramik sergisi. (Dante: Paradisso (Cennet), Inferno (Cehennem) yorumunun kompozisyonuna ödül)
  • Civilavekhia – Necropol kazılarına katılmış restorasyon başarı belgesi.
  • Deruta da seramik sergisi ve büyük ödül. Evren kompozisyonu.
  • Spoleto International plastik sanatlar sergisinde Kızgın Atlar rölyefi birincilik ödülü.
  • Firenze 1964 Enternasyonal plastik sanatlar sergisi ödülü. (Adem ile Havva)
  • Büyük Şehir Belediyesi Demokrasi ve Laiklik Anıtı yarışması ödülü. (Bahsi geçen heykel, İstanbul, Unkapanı İBB Binasının karşısındaki Saraçhane Parkı’ndadır)
  • 1996 Unesco Türkiye Örgütü 50 yılın Türk sanatkarları plaketi.

Darphane’deki Çalışmaları:

      • 1979 Uluslararası Çocuk Yılı
      • 1981 Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılı Yarım (½) ve 1 Lira gümüş ve altın dört adet hatıra para (*1)
    • 1981 FAO 16 Ekim Dünya Besin Günü 20 Lira alüminyum ve 1.500 Lira gümüş
    • 1982 Hicretin 15. Yüzyılı
    • 1982 FAO 16 Ekim Dünya Besin Günü gümüş 1.500 Lira
    • 1982 Dünya İzciliğinin 75. Yılı
    • 1983 Anadolu Medeniyetleri Sergisi 500 Lira küpronikel ve 50.000 Lira altın
    • 1983 Cumhuriyet’in 60. Yılı (İnsan figürlerinin taşıdığı Ay Yıldız desenli yazı tarafı, *2)
    • 1984 Kış Olimpiyatları – Sarajevo, Bosna Hersek
    • 1984 Yaz Olimpiyatları – Los Angeles, ABD
    • 1985 Turgut Reis 500. doğum yılı gümüş 5.000 Lira ve altın 50.000 Lira
  • 1986 Dünya Futbol Şampiyonası – Meksika (kaktüs figürlü gümüş ve altın, ayrıca futbolcu figürlü gümüş, toplam 3 hatıra para)
  • 1986 Mehmet Akif Ersoy 50. Ölüm Yılı
  • 1987 Ormancılığımızın 130 Yılı, “Yeşili Yaşat, Ormanı Koru” sloganlı biri gümüş, biri altın iki hatıra para
  •  1988 Kış Olimpiyatları – Calgary, Kanada
  • 1988 Yaz Olimpiyatları – Seul, Güney Kore
  • 1988 Mavi Haliç, Büyük İstanbul Çevre Koruma Projesi, altın ve gümüş iki hatıra para
  • 1989 İstanbul Metrosu
  • 1989 Mimar Sinan 400. Anma Yılı (1.000 Liralık küpro-nikel, 20.000 Liralık gümüş ve 200.000 Liralık altın)
  • 1990 Çanakkale Zaferi 75. Yıl gümüş ve altın iki hatıra para
  • 1990 Parlamenter Demokraside 70. Yıl gümüş ve altın iki hatıra para
  • 1990 Dünya Futbol Şampiyonası – İtalya (Romus & Romülüs’ü emziren kurt figürlü ve top süren bir futbolcu desenli iki gümüş para)
  • 1991 Mozart 200. Ölüm Yılı – Saraydan Kız Kaçırma Operası – Topkapı Sarayı
  • 1992 500 Years of Peace and Harmony – Turkish Jews (Sefarad Yahudileri Göçü’nün 500. Yıldönümü, küpronikel, gümüş ve altın)
  • 1992 Cioacchino Rossini 200. Doğum Yılı
  • 1992 Muhsin Ertuğrul 100. Doğum Yılı
  • 1993 Türkiye Kızılay Derneği 125. Yıl (gümüş ve altın iki hatıra para)
  • 1993 Cumhuriyet’in 70. Yılı
  • 1993 Pyotr İliç Çaykovskiy 100. Ölüm Yılı
  • 1994 GAP – Güneydoğu Anadolu Projesi
  • 1995 25.000 Lira tedavül
  • 1995 25.000 Lira “Dünya Hoşgörü Yılı”
  • 1995 Piri Reis (Gemiler ve Kaşifler Serisi No: 1) (gümüş ve altın iki hatıra para)
  • 1995 FAO 50. Yıl
  • 1996 Yaz Olimpiyatları – Atlanta, ABD
  • 1996 Nasreddin Hoca – UNESCO Dünya Kahkaha Yılı (*3)
  • 1996 Gümrük Birliği – Customs Union
  • 1996 ECU
  • 1997 Piri Reis (Gemiler ve Kaşifler Serisi No: 2) (1995’teki desen ile aynı ancak daha ufak bir altın para)
  • 1997 Çin Seddi ve Toprak Asker Ordusu (İpek Yolu Serisi No: 1)
  • 1997 Mehmet Akif Ersoy 60. Ölüm Yılı
  • 1997 Hezarfen Ahmet Çelebi – 1st World Air Games (Dünya Hava Oyunları,750.000 ve 1.500.000 Liralık iki gümüş *3)
  • 1997 Barbaros Hayreddin Paşa Kaptan-ı Derya (Gemiler ve Kaşifler Serisi No: 3)
  • 1997 Lidya Krallığı Kroisos
  • 1997 Myra’lı Aziz Noel Baba € EURO
  • 1998 Dünya Futbol Şampiyonası – Fransa
  • 1998 Cumhuriyet’in 75. Yılı – Cumhuriyet ve Devrimler (Çağdaş Giyim Kuşam, Şapka Devrimi)
  • 1998 Yaz Olimpiyatları 2000 – Halter
  • 1999 Dünyada İlk Para Lidya (altın para 1997 tarihlidir)
  • 1999 Uygur Bölgesi (İpek Yolu Serisi No: 2)
  • 1999 Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. yılı – Osman Gazi
  • 2000 Bill Clinton’un Ziyareti (gümüş ve bimetal)
  • 2001 Darphane’nin Kuruluşu 1467 Madalyonu
  • 2001 Türkiye’nin Kuşları – Saz Horozu (Porphyrio Porphyrio)
  • 2001 Türkiye’nin Kuşları – Yeşil Arıkuşu (Merops Superciliosus)
  • 2002 Türkiye’nin Çiçekleri – Benekli Yılanyastığı (Arum Maculatum)
  • 2002 Türkiye’nin Çiçekleri – Safran (Crocus Sativus)
  • 2002 Türkiye’nin Çiçekleri – Domuztopalağı (Cyclamen Trochopteranthum)
  • 2002 Yunus Emre “Adımız miskindir bizim, Düşmanımız kindir bizim”
  • 2003 Olimpic Games 2000 – Güreş (altın para 2000 tarihlidir)
  • 2004 İsmet İnönü (Binyılın Türkleri Serisi)
  • 2004 Kanuni Sultan Süleyman (Binyılın Türkleri Serisi)
  • 2005 Çöl Varanı (Türkiye’nin Hayvanları)
  • 2008 İpek Yolu – Kırgızistan (1999 Uygur Bölgesi parasında kullanılan yazı yüzü, *4)
  • 2008 İpek Yolu – Özbekistan (1999 Uygur Bölgesi parasında kullanılan yazı yüzü, *4)
  • 2012 İpek Yolu – Türkmenistan (1999 Uygur Bölgesi parasında kullanılan yazı yüzü, *4)
  • 2013 İpek Yolu – İran (1999 Uygur Bölgesi parasında kullanılan yazı yüzü, *4)
  • 2014 İpek Yolu – Kayseri (1999 Uygur Bölgesi parasında kullanılan yazı yüzü, *4)

Madalyon Çalışmaları:

  • 1988 Türk Nümismatik Derneği “İsmail Galip Bey” Madalyonu
  • 1999 Türk Nümismatik Derneği “Cüneyt Ölçer” Madalyonu
  • 2001 Darphane’nin Kuruluşu 1467 Madalyonu

[1] Paraların deseni Etem Çalışkan‘a, rölyef ve kalıp uygulaması Hakkı Baha Çavuşgil’e aittir (*27, Sf. 51).

[2] Paranın Atatürk portreli tura tarafı Suat Özyönüm eseridir (*27, Sf. 68).

[3] Paraların deseni Turhan Selçuka, rölyef ve kalıp uygulaması Hakkı Baha Çavuşgil’e aittir (*27, Sf. 153 & 165).

[4] Paraların yazı yüzü deseni Tekin Gülbasar‘a aittir.

ilave okuma: https://www.idildergisi.com/makale/pdf/1548617739.pdf

Engin Akarslan

1956 doğumlu sanatçı, 1969 – 1997 arasında Darphane’nin Gravür Atölyesinde çalıştı. Pek çok hatıra parada kullanılan, buğday ve zeytin dallarının dışında “TÜRKİYE CUMHURİYETİ” ibaresi taşıyan tura yüzünü(*1) ve birkaç hatıra parayı tasarladı.

    • İlk olarak 1979 Uluslararası Çocuk Yılı hatıra paralarında kullanılan ve sonraki yıllarda pek çok hatıra paranın tura yüzünü oluşturan ana desen. İlk versoyonunda ay yıldız’daki hilalin açıklığı sola bakarken, 1980’de sağa bakacak şekilde güncellendi.
    • 1985 Yılı FAO’nun kuruluşunun 40. yıldönümü
    • 1992 Anayasa Mahkemesi 30. Yıl
    • 1994 Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin 100. Yılı

[1] (Bkz. *27, sayfa numarası taşımayan ön açıklamalarda “Ön Yüz” teriminin izahatı).

Suat Özyönüm

1951’de doğan sanatçı, 1974’te Güzel Sanatlar Akademisi İleri Heykel Bölümüne girdi. Hocaları Prof. Şadi Çalık ve Prof. Hüseyin Gezer’in teşvikiyle 1976’da Darphane’de çalışmaya başladı. Ancak çalışma hayatı okuldaki görevlerine mani olmaya başladığından Darphane’deki görevinden ayrıldı. 1980’de Akademi’den mezun olduktan bir yıl sonra tekrar Darphane kadrosuna dahil oldu. 1986 yılında Roma Darphanesi’nde para yapımını öğrenmek için T.C. Devlet Darphanesi tarafından 5 ay süre ile İtalya’ya gönderildi.

Resim ve heykel alanında pek çok eser veren sanatçı, Darphane bünyesinde de onlarca tedavül ve hatıra para üretti.

Katıldığı Sergiler:

  • 1976 yılında Arkeoloji müzeleri açık hava resim sergisine katıldı.
  • 1978 YDGSA Yüksek heykel bölümü öğrenci gurup sergisine katıldı.
  • 1978 yılında Devlet resim heykel sergisine katıldı.
  • 1979 yılında ilk kişisel heykel sergisini Nur Sanat Galerisinde açtı.
  • 1979 yılında Devlet resim heykel sergisine katıldı.
  • 1979 yılında 2. Sanat Bayramı etkinliklerine katıldı.
  • 1981 yılında 3.İstanbul Sanat Bayramı Yeni Eğilimler Sergisine katıldı.
  • 1981 yılında Maçka sanat galerisi çağdaş karma heykel sergisine katıldı.
  • 1981 yılında Moda Güzel Sanatlar Galerisinde karma resim ve heykel sergisine katıldı.
  • 1984 yılında 12.Uluslararası İstanbul Festivali “Günümüz Sanatçıları 5. İstanbul Sergisi” ne katıldı.
  • 1993 yılında Sadberk Hanım Müzesinde Özgün Madalyon ve Heykel Sergisi açtı.
  • 1994 yılında Foks Sanat Galerisinde heykel sergisi açtı.

Kazandığı Ödüller:

  • 1979 yılında Osman Hamdi Heykel yarışmasında Birincilik ödülü aldı.
  • 1987 yılında Başbakanlığın açtığı Devlet Madalya ve Nişanları yarışmasında 2 mansiyon kazandı.

Darphane’deki Çalışmaları:

  • 1977 FAO Herkese Ekmek ve Konut sloganlı akmonital 2½ ve 5 Liralar ile gümüş 150 Lira
  • 1981 Uluslararası Sakatlar Yılı altın 30.000 Lira
  • 1982 Dünya Futbol Şampiyonası – İspanya gümüş 500 Lira  (kaleci desenli 2. tip, *1)
  • 1983 FAO 16 Ekim, Dünya Besin Günü gümüş 1.500 Lira
  • 1983 Cumhuriyet’in 60. Yılı (Atatürk profili taşıyan tura tarafı, *2)
  • 1984 Birleşmiş Milletler Dünya Kadınlarının On Yılı
  • 1984 Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkının 50. Yılı
  • 1985 FAO IX 9. Ormancılık Konferansı – Meksika
  • 1985 Dünya Gençlik Yılı
  • 1986 “Yurtta Sulh Cihanda Sulh” sloganlı Dünya Barış Yılı
  • 1987 Dünya Konut Yılı
  • 1988 Meksika Baskısı 100 Lira (*3)
  • 1989 Meksika Baskısı 500 Lira
  • 1989 24 Kasım Öğretmenler Günü
  • 1990 1.000 Lira tedavül
  • 1990 1.000 Lira “Çevremizi Sevelim Koruyalım”
  • 1991 2.500 Lira tedavül
  • 1992 5.000 Lira tedavül
  • 1994 10.000 Lira tedavül
  • 1994 10.000 Lira “Dünya Spor ve Olimpik Düşünce Yılı”
  • 1996 50.000 Lira tedavül
  • 1996 50.000 Lira “Dünya Gıda Zirvesi”
  • 1991 Yunus Emre Sevgi Yılı
  • 1991 Ahmet Adnan Saygun
  • 1992 Kış Olimpiyatları – Albertville, Fransa
  • 1992 Yaz Olimpiyatları – Barselona, İspanya
  • 1993 Yargıtay’ın 125. Kuruluş Yıldönümü
  • 1994 Dünya Futbol Şampiyonası – ABD, 50.000 Lira değerinde iki ayrı hatıra para
  • 1995 Korunan Doğa #1 – Kelaynak
  • 1995 T.B.M.M. Türkiye Büyük Millet Meclisi 75. Yılı
  • 1995 Polis Teşkilatının 150. Yılı
  • 1995 İstanbul Altın Borsası Açılışı
  • 1995 Korunan Doğa #2 – Caretta Caretta
  • 1996 Habitat II Kent Zirvesi
  • 1996 Korunan Doğa #3 – Akdeniz Foku
  • 1996 Hulusi Behçet
  • 1996 FAO Dünya Gıda Zirvesi (logodaki başağın sağda ve solda olduğu iki ayrı tip)
  • 1996 Korunan Doğa #4 – Kardelen
  • 1997 İstanbul Kültür Varlıkları #1 – Kız Kulesi
  • 1997 FAO XI 11. Ormancılık Konferansı – Antalya
  • 1998 Hasan Ali Yücel
  • 1998 Lozan Barış Antlaşması’nın 75. Yılı
  • 1998 Cumhuriyet’in 75. Yılı
    • Cumhuriyet ve Lozan
    • Cumhuriyet 2000
  • 1998 2 EURO, 500.000 Lira
  • 1998 10 EURO 2.500.000 Lira
  • 1999 Tam Güneş Tutulması temalı iki tip hatıra para
  • 1999 Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. yılı
    • Osmanlı Arması
    • İlk Osmanlı Parası
    • Osmanlı Minyatür Sanatı
  • 1999 FAO XXI 21. Yüzyıl Gıda Güvenliği (XXI Century Food Security)
  • 2000 Geleneksel Türk Tiyatrosu #1 – Hacivat ve Karagöz
  • 2000 Birleşmiş Milletler Binyıl Zirvesi
  • 2001 Binyılın Türkleri – Mustafa Kemal Atatürk Madalyonu
  • 2001 Cahit Arf
  • 2001 Türkiye’nin Kuşları – Kelaynak (Geronticus Eremita)
  • 2002 Türkiye’nin Çiçekleri – Antalya Süseni (Iris Pamphylica)
  • 2004 Binyılın Türk’leri – Nazım Hikmet Ran
  • 2005 T.B.M.M. Türkiye Büyük Millet Meclisi 85. Milli Egemenlik Yılı
  • 2009 tedavül paralarının tamamında tura yüzünde kullanılan Mustafa Kemal Atatürk portresi

İlk kez 1984 yılı FAO Balıkçılık altın parasının yazı yüzünde kullanılan ve 1984’ten itibaren para setlerinde görülen Darphane logosu kendisinin eseridir (*27, Sf. 73, 74 & 75).

İstanbul Darphanesi Logosu

[1] Serideki diğer üç parayı Güzel Sanatlar Akademisi’nden Prof. Namık Bayık ve öğrencisi Abdullah Taşçı tasarladı (*27, Sf. 57~60).

[2] Paranın yazı yüzünü Hakkı Baha Çavuşgil tasarladı (*27, Sf. 68).

[3] Darphane çalışanları 23 Haziran – 19 Ekim 1988 tarihleri arasında greve gittiklerinden, bazı tedavül paralarını basma işi Meksika Darphanesine ihale edildi. 1988 tarihli 10 Milyon adet 100 Lira ile 1989 tarihli yaklaşık 66 milyon adet 500 Lira Meksika’da darp edildi. Üretilen tedavül paralarına ek olarak biner adet gümüş 100 ve 500 Lira hatıra para basıldı. Bir süre Darphane bünyesinde saklanan bu hatıra paralar 1995’te kayıtlı koleksiyonerlere, birer adet kontenjan ile satışa sunuldu (*27, Sf. 100).