1999 yılı Euro Serisinden, Mustafa Kemal Atatürk, Boğaziçi temalı 4.000.000 TL nominal değerindeki gümüş ve aynı desendeki 2000 yılı 50.000.000 değerindeki altın hatıra paralarının tasarımcısıdır.
1999 yılı Mustafa Kemal Atatürk Euro Serisi #6
Boğaziçi Euro Serisi #4
1999 4.000.000 Lira tura tarafı
Bahsedilen paralar Alman MDM firması ile yapılan anlaşma uyarınca üretilen Euro serisine dahildir.
Myra’lı Aziz Noel Baba (altın), 10.000.000 TL, 2000 Hakkı Baha Çavuşgil
[1]Aynı deseni taşıyan 2001 Yılı altın paranın sanatçısı Waldemar Wronski olarak belirtilmiştir.
Bulgaristan, 1953 doğumlu sanatçı (Bulgarcası “Снежана Русева – Хойер”), 70’lerde grafik tasarım eğitimi almak üzere Doğu Berlin’e gitti, orada tanıştığı Heinz Hoyer ile evlendi.
Snezhana & Heinz Hoyer tarafından tasarlanan Alman Kartalı (foto: ECB)
1997’de artık birleşen Federal Almanya’da açılan Euro paraları yarışmasına katıldılar ve 2002’den beri tedavülde olan 1 ve 2 Euroluk paraların Almanya’da basılan versiyonlarının tura tarafı için Alman devletinin geleneksel sembolü kartalın, stilize bir versiyonu olan desenleri, birinci seçildi.
Aile şirketlerinde pul, para ve madalya tasarımları üzerine çalışmaları devam etmektedir.
1975 yılında doğan sanatçı, 1997 yılında Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümü’nden birincilikle mezun olup Darphane’de çalışmaya başladı.
2016 yılına kadar süren Darphane kariyeri boyunca “İstabul Kültür Varlıkları” serisinin ikincisi olan Dikilitaş desenli 5.000.000 Liralık altın parayla başlayarak pek çok hatıra ve tedavül parasını tasarladı.
Günümüzde kullanılan tedavül paralarından 50 kuruştaki Boğaziçi Köprüsü deseni kendisine aittir.
2007 – 2008 Yılı Osmanlı İmparatorluğu Padişahlar Serisi, gümüş proof & okside, bronz ve pirinç okside dört tip olarak;
Orhan Gazi
Osman Gazi
1. Mehmed (Çelebi)
2. Bayezid
1. Murad
2. Murad
Yıldırım Bayezid
2008 Selçuklu Madalyonu
2008 Yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul’un Fethinin 555. Yılı
2009 Kapalıçarşı Nuruosmaniye Kapısı Türk Nümismatik Derneği logolu ve Osmanlı Armalı Madalyon
2010 Avrupa Kültür Başkenti İstanbul Madalyonu
* Cumhuriyet dönemi Türk paralarının tasarımında emeği olan diğer sanatçıların listesi için tıklayın.
[1] Darphane duyuruları veya sertifikalarında sanatçının ismi belirtilmeyen paraların sanatçıları, üzerindeki imzalardan tespit edilebildiği kadarıyla listelenmiştir. Yeni bilgiler ışığında listeyi güncel tutmaya çalışıyoruz.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gravür sanatçılarından Selahattin Tuğa’nın, altıncı emisyon 1.000 Lira banknotlarındaki Mustafa Kemal Atatürk portresi ve Boğaziçi manzarasında S.TUĞA olarak ismi bulunur. (*42, Sf. 133).
Aynı zamanda yedinci emisyon 10 Lira ve 5.000 Lira değerindeki banknotlardaki Atatürk portrelerini üreten gravür sanatçısıdır.
E7 10 Lira Mustafa Kemal Atatürk portresi
E7 1. tertip 5.000 Lira Mustafa Kemal Atatürk portresi
Selahattin Tuğa, 1945 yılında Diyarbakır’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır’da tamamladı, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin Dekoratif Sanatlar bölümünden 1966’da mezun oldu.
Akademi’de öğrenciliği sırasında bakır tabaklar üzerini cami resimleri ve portreler çizdi, bu çizimlerinden dolayı Banknot Matbaası gravür atölyesine tavsiye edildi ve giriş sınavından sonra 1969 yılında TCMB Banknot Matbaası gravür atölyesinde göreve başladı. Staj döneminde Polonyalı gravür sanatçısı Jan Piwczyk‘ten taydus (taille-douce, yumuşak oyma) gravür tekniği hakkında ilk bilgileri aldı.
Doğrudan el gravürü yapmak yerine, yaptığı çizgisel portreleri fotomekanik sistemle bakır kalıplar üzerine kopyalayıp, asitle yedirdikten sonra, oyma kalemleri ile derinleştirme yöntemini kullandı.
1970’li yıllarının ikinci yarısında, grafik tasarımını Mustafa Üstün‘ün gerçekleştirdiği E-6 serisi 1.000 TL banknotun ön yüzündeki Atatürk portresi ve arka yüzdeki Boğaziçi Köprüsünün de yer aldığı Rumeli Hisar’lı boğaz manzarasının gravürünü yaptı.
1978 yılında E-7 serisi küçük boyutlu banknotların hazırlığı başladığında, E-7 serisi 5.000 TL nin önyüz Atatürk portresini, aynı serideki 10 TL’nin önyüz grafik tasarımı ve Atatürk portresi çizimini gerçekleştirdi.
1985 yılında E-7 5.000 TL ikinci tertibinin ön ve arka yüzü grafik tasarımlarını yaptı. 1979-1990 lı yılları arasında müdür yardımcılığı görevini yürüttü ve ardından emekliliğine kadar danışmanlık kadrosunda görev aldı.
Sayısız Milli Piyango biletinin tasarımını da gerçekleştiren Selahattin Tuğa, aynı zamanda pek çok pulun da dizayner ve gravörüdür *1. Çeşitli yıllara ait Atatürk temalı sürekli pullar, İsmet İnönü’nün çizgisel portresi, 1992 ve 1993 Yılı “Türk Meşhurları” serileri başlıcalarıdır.
PTT pul şubesinin pul yarışma jürilerinde uzman kuruluş olarak banknot matbaasını temsil etti, açılan yarışmalara katılıp ödüller aldı, ürettiği grafik tasarımlar pullara basıldı.
1970 ANKARA 70 Posta Pulları III. Milli Sergisi
1971 Sakarya Zaferinin 50. Yılı konulu Anma Pulu
1975 tarihli, Atatürk portreli, 10 Lira valörlü sürekli posta pulu
1977, Atatürk Konulu Sürekli Posta Pulları
1978, Atatürk Konulu Sürekli Posta Pulları
1979 Dünya Çocuk Yılı
1980 100 Lira valörlü Atatürk portreli sürekli posta pulu
1980 Atatürk Konulu Sürekli Posta Pulu 7,5 Lira
1981, Atatürk portreli 2,5 Lira valörlü posta pulu
1984 – İsmet İnönü’nün Doğumunun 100. Yılı – 20 Lira valörlü pul
1985, Atatürk Konulu Sürekli Posta Pulları
1992, Türk Meşhurları – Aşık Veysel Şatıroğlu
1992, Türk Meşhurları – Muhsin Ertuğrul
1992, Türk Meşhurları – Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı)
1992, Türk Meşhurları – Sait Faik Abasıyanık
1992, Türk Meşhurları – Fikret Mualla Saygı
1993, Cumhuriyet’in 70. Yılı
1993, Türk Meşhurları – Hacı Arif Bey
1993, Türk Meşhurları – Cahit Sıtkı Tarancı
1993, Türk Meşhurları – Münir Nurettin Selçuk
1993, Türk Meşhurları – Neyzen Tevfik
1993, Türk Meşhurları – Orhan Veli Kanık
1994, Atatürk temalı Sürekli Posta Pulları
1994 Sürekli Pullu ilk gün zarfındaki Atatürk portresi
Bu çalışmaların yanı sıra dekoratif eşyalar satan bir mağaza için bakır tabaklar üzerine portreler çizmeye devam etti. Ayrıca Milli Piyango biletlerinin ön yüzündeki konuların suluboya resimlerini yaptı, banknot matbaasında basılan bu biletlerinin renk ayrımı, kalıp ve baskı aşamalarını denetledi.
Kişisel sergilerinde Atatürk portre gravürleri ve yağlıboya resimlerini sergileyen Selahattin Tuğa, 2023 yılında vefat etti.
10 Şubat – 6 Mart 1998 Yağlıboya Resim Sergisi, Destek Reasürans Sanat Galerisi davetiyesi
Destek Reasürans Sanat Galerisi Yağlıboya Resim Sergisi davetiyesi – SALT Research
6. Emisyon 1.000 Lira ön ve arka yüzünde, E7 1.000 TL ön yüzünde grafik tasarımları bulunan sanatçı, ayrıca 1979 yılında dolaşıma çıkarılan E- 7 serisi 5.000 TL 1. tertip banknotun arka yüz grafik tasarımını gerçekleştirdi. Her iki banknottaki Atatürk portresi, Selahattin Tuğa gravürüdür. 5000 Lira arka yüzündeki Mevlana gravürü ise Şükrü Ertürk eseridir.
Altıncı Emisyon 1.000 TL ön
Altıncı Emisyon 1.000 TL arka
Yedinci Emisyon 1. tertip 5.000 TL ön
Yedinci Emisyon 1. tertip 5.000 TL arka
Önceki yıllarda yaptığı grafik tasarımlarından biri de 1983 yılında yedinci emisyon 100 TL’nin önyüz tasarımına dönüştürüldü.
1983 Dünya Haberleşme Yılı 70 TL valörlü pul
1930 lu yılların sonuna doğru Antalya’nın Akseki İlçesi’nin İbradı nahiyesinde doğan Mustafa Üstün, Antalya Aksu İlk Öğretmen Okulunu bitirdikten sonra Ankara Gazi Eğitim Estitüsü Resim-İş Bölümünde okudu ve ardından resim öğretmenliğine başladı. Bu arada, Gazi Eğitim Enstitüsü’ndeki grafik öğretmeni Ferit Apa’nın kurduğu Apa ofset matbaasında basılan diploma ve benzeri belgelerin grafik tasarımlarını yaptı.
1960 lı yılların başında Ferit Apa’nın tavsiyesi ile banknot matbaası resim atölyesinde göreve başladı. Ardından Almanya Kassel Güzel Sanatlar Okulunda lisansını tamamlayarak, grafik tasarımcı diploması aldı, Avusturya devlet matbaasında stajı sırasında banknot grafik tasarımı ve taydus teknikte gravür bilgileri edindi.
Bazı pulların grafik tasarımını gerçekleştirdi:
1970 Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın 25. Yıldönümü 220 Kuruş valörlü pul
1970 Lale motifli kompozisyona sahip “Ankara 70 Posta Pulları Türkiye 3. Milli Sergisi” anma bloku
1971 İzmir Akdeniz Oyunları 100 Kr
1983 Dünya Haberleşme Yılı 70 TL valörlü pul
Banknot grafik tasarımları ve T.C. Merkez Bankası’nın Hizmet Hatırası sertifikalarının, çek, hazine bonosu gibi kıymetli kâğıtlarını tasarladı. 1983 -1990 yılları arasında Banknot Matbaası’nda müdür yardımcılığı görevinde bulundu, ardından danışmanlık kadrosuna alındı ve birkaç yıl sonra emekli oldu.
(Yazımıza, Mustafa Üstün hakkında kıymetli bilgiler ile katkıda bulunan Mustafa Çakırcalı‘ya en içten teşekkürlerimizi sunarız.)
* Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.
Avrupa ortak para birimi ECU (European Currency Unit) için 1996’da bir hatıra para üretildiyse de, Euro adının benimsenmesinden sonra Darphane’nin bir seri halinde duyurduğu paralar şu şekildedir:
Darphane listelerinde No: 9 ile serinin son parasıdır.
1999 yılı Mustafa Kemal Atatürk Euro Serisi #6
Boğaziçi Euro Serisi #4
EURO – Boğaziçi’nde Yalılar
1999 Galata EURO 3.000 TL gümüş hatıra para
1999 Yaşayan Efsane Truva
We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. If you continue to use this site we will assume that you are happy with it.
