Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gravür sanatçılarından Selahattin Tuğa’nın, altıncı emisyon 1.000 Lira banknotlarındaki Mustafa Kemal Atatürk portresi ve Boğaziçi manzarasında S.TUĞA olarak ismi bulunur. (*42, Sf. 133).
Aynı zamanda yedinci emisyon 10 Lira ve 5.000 Lira değerindeki banknotlardaki Atatürk portrelerini üreten gravür sanatçısıdır.
Selahattin Tuğa, 1945 yılında Diyarbakır’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır’da tamamladı, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin Dekoratif Sanatlar bölümünden 1966’da mezun oldu.
Akademi’de öğrenciliği sırasında bakır tabaklar üzerini cami resimleri ve portreler çizdi, bu çizimlerinden dolayı Banknot Matbaası gravür atölyesine tavsiye edildi ve giriş sınavından sonra 1969 yılında TCMB Banknot Matbaası gravür atölyesinde göreve başladı. Staj döneminde Polonyalı gravür sanatçısı Jan Piwczyk‘ten taydus (taille-douce, yumuşak oyma) gravür tekniği hakkında ilk bilgileri aldı.
Doğrudan el gravürü yapmak yerine, yaptığı çizgisel portreleri fotomekanik sistemle bakır kalıplar üzerine kopyalayıp, asitle yedirdikten sonra, oyma kalemleri ile derinleştirme yöntemini kullandı.
1970’li yıllarının ikinci yarısında, grafik tasarımını Mustafa Üstün‘ün gerçekleştirdiği E-6 serisi 1.000 TL banknotun ön yüzündeki Atatürk portresi ve arka yüzdeki Boğaziçi Köprüsünün de yer aldığı Rumeli Hisar’lı boğaz manzarasının gravürünü yaptı.
1978 yılında E-7 serisi küçük boyutlu banknotların hazırlığı başladığında, E-7 serisi 5.000 TL nin önyüz Atatürk portresini, aynı serideki 10 TL’nin önyüz grafik tasarımı ve Atatürk portresi çizimini gerçekleştirdi.
1985 yılında E-7 5.000 TL ikinci tertibinin ön ve arka yüzü grafik tasarımlarını yaptı. 1979-1990 lı yılları arasında müdür yardımcılığı görevini yürüttü ve ardından emekliliğine kadar danışmanlık kadrosunda görev aldı.
Sayısız Milli Piyango biletinin tasarımını da gerçekleştiren Selahattin Tuğa, aynı zamanda pek çok pulun da dizayner ve gravörüdür *1. Çeşitli yıllara ait Atatürk temalı sürekli pullar, İsmet İnönü’nün çizgisel portresi, 1992 ve 1993 Yılı “Türk Meşhurları” serileri başlıcalarıdır.
PTT pul şubesinin pul yarışma jürilerinde uzman kuruluş olarak banknot matbaasını temsil etti, açılan yarışmalara katılıp ödüller aldı, ürettiği grafik tasarımlar pullara basıldı.
Bu çalışmaların yanı sıra dekoratif eşyalar satan bir mağaza için bakır tabaklar üzerine portreler çizmeye devam etti. Ayrıca Milli Piyango biletlerinin ön yüzündeki konuların suluboya resimlerini yaptı, banknot matbaasında basılan bu biletlerinin renk ayrımı, kalıp ve baskı aşamalarını denetledi.
Kişisel sergilerinde Atatürk portre gravürleri ve yağlıboya resimlerini sergileyen Selahattin Tuğa, 2023 yılında vefat etti.
[1] Pul detayları ve görseller: Pulhane.com
[2] “Selahattin Tuğa, Yağlıboya Resim Sergisi, Destek Reasürans Sanat Galerisi, İstanbul“, Salt Research
(Yazımıza, Selahattin Tuğa hakkında değerli bilgiler sunan ailesi ve ayrıca Sayın Mustafa Çakırcalı‘ya en içten teşekkürlerimizi sunarız.)
* Türk paralarının tasarımında çalışmaları bulunan diğer sanatçılar için tıklayın.
