Etiket: grafik tasarım

Sneschana Russewa-Hoyer

1999 yılı Euro Serisinden, Mustafa Kemal Atatürk, Boğaziçi temalı 4.000.000 TL nominal değerindeki gümüş ve aynı desendeki 2000 yılı 50.000.000 değerindeki altın hatıra paralarının tasarımcısıdır.

Bahsedilen paralar Alman MDM firması ile yapılan anlaşma uyarınca üretilen Euro serisine dahildir.

1999 Euro Serisindeki diğer paralar:

  • Dolmabahçe Sarayı, 3.000.000 TL, 1998
  • Galata Kulesi, 3.000.000 TL, 1998 Esin Özkul(*1)
  • Myra’lı Aziz Noel Baba, 1.500.000 TL, 1997 Hakkı Baha Çavuşgil
  • Boğaziçi, 4.000.000 TL, Snejana Ruseva – Hoyer
  • Yaşayan Efsane Truva, 500.000 TL, 1999 David Cornell
  • Mustafa Kemal Atatürk, 4.000.000 1999 Snejana Ruseva – Hoyer
  • Boğaziçi (altın), 50.000.000 TL, 2000 Snejana Ruseva – Hoyer
  • Galata Kulesi (altın), 50.000.000 TL, 2001 Waldemar Wronski
  • Boğaziçi’nde yalılar, 10.000.000 TL, 2001 Waldemar Wronski
  • Myra’lı Aziz Noel Baba (altın), 10.000.000 TL, 2000 Hakkı Baha Çavuşgil

[1] Aynı deseni taşıyan 2001 Yılı altın paranın sanatçısı Waldemar Wronski olarak belirtilmiştir.

Bulgaristan, 1953 doğumlu sanatçı (Bulgarcası “Снежана Русева – Хойер”), 70’lerde grafik tasarım eğitimi almak üzere Doğu Berlin’e gitti, orada tanıştığı Heinz Hoyer ile evlendi.

Snezhana & Heinz Hoyer tarafından tasarlanan Alman Kartalı (foto: ECB)

1997’de artık birleşen Federal Almanya’da açılan Euro paraları yarışmasına katıldılar ve 2002’den beri tedavülde olan 1 ve 2 Euroluk paraların Almanya’da basılan versiyonlarının tura tarafı için Alman devletinin geleneksel sembolü kartalın, stilize bir versiyonu olan desenleri, birinci seçildi.

Aile şirketlerinde pul, para ve madalya tasarımları üzerine çalışmaları devam etmektedir.

https://www.muenzenundmedaillen.de/designer

https://en.wikipedia.org/wiki/Sneschana_Russewa-Hoyer

kapak foto: Wikipedia

Hidayet Aksu (1957 ~ 2019)

Yedinci emisyon gurubundan 250.000 Lira ile 10.000.000 Lira kupürlü banknotların grafik tasarımcısıdır ( *1.).
Her iki banknotun da Atatürk portresi Şükrü Ertürk, arka yüzlerde kullanılan Alanya Kızıl Kule ile Piri Reis Haritası, Mustafa Çakırcalı gravürüdür.

Banknot Matbaasında göreve başladığı 1984 yılından, emekli olana kadar pek çok banknotta çalışması bulunan Hidayet Aksu, 1957 Afyonkarahisar’da doğdu.

İlk ve orta öğretimimi Afyon’da tamamladı. 1976 yılında kazandığı İDGSA Yüksek Resim ve Yüksek Dekoratif Sanatlar bölümlerinden Dekoratif Sanatları seçerek tanıştığı Grafik Bölümünü 1981 yılı yaz döneminde bitirdi.

Eğitim döneminde 1,5 yıl kadarını Yazı grafiği hocası rahmetli Prof. Emin Barın’ın Çemberlitaş’taki cilt ve yazı atölyesinde ona yardımcı olarak geçirdi. Hocanın yazıya estetik ve doğru bakış açısı yaklaşımlarını öğrenme ve kendini geliştirme şansı oldu.

Ankara’da geçirdiği askerliğinin hemen sonrasında TCMB Banknot Matbaası’nın açmış olduğu sınavı kazanarak 1984 yılında 30 yıl süren bir çalışma hayatına başlamış oldu. Estetik ve baskı ve tekniğin en üst düzeyde kullanıldığı, baskıda çizgi kalınlıklarının mikronlar üzerinden konuşulduğu ve tasarım dünyasında çok özel bir alan olan Banknot ve Değerli evrak tasarımı konusunda yurtiçinde ve yurtışında eğitimler aldı. Gerekli olgunluğa eriştikten sonra çalışmaları uygulanmaya başladı. Birçok banknotun grafik tasarımını ve uygulamalarını gerçekleştirdi.

Bunun dışında, çalışma hayatı boyunca çeşitli konu ve alanlarda tasarı ve uygulama çalışmaları oldu. 1991 yılında Ankara Valiliği Çevre Vakfı’nın düzenlediği çevre konulu Afiş yarışmasında birincilik ödülü ve PTT’nin Yunus Emre Sevgi Yılı pul kompozisyonu yarışmasında 2 tasarımının da birinciliği paylaşarak basılması başarılarına örnek olarak verilebilir *2.

Hidayet Aksu, emekli olduktan sonra Datça’ya yerleşti. Kısa bir süre sonra, rahatsızlığının artması nedeniyle 2019 yılında aramızdan ayrıldı.

(Yazımıza, Hidayet Aksu hakkında kıymetli bilgiler ile katkıda bulunan Mustafa Çakırcalı‘ya en içten teşekkürlerimizi sunarız.)

 

* Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

* Banknot görselleri TCMB Sanal Müze

[1] Nesrin Yiğit, “Türk Resim Sanatının Grafik Tasarıma Etkileri” başlıklı Yüksek Lisans Tezi (Nazan Tekbaş Tanyu Yüksek Lisans Tezine atıfla)

[2] pul görselleri kaynağı Pulhane.com

 

Nejla Göksu

Yedinci emisyon gurubundan 500.000 Lira ile 20.000.000 Lira değerindeki banknotların grafik tasarımcısıdır (*1).
Her iki banknotun da Atatürk portresi ile 20.000.000 Lira arka yüzündeki Efes Antik Kenti, Şükrü Ertürk gravürüdür. E7 500.000 TL arka yüzündeki Çanakkale Şehitliği manzarası Mustafa Çakırcalı gravürüdür.

Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] Nesrin Yiğit, “Türk Resim Sanatının Grafik Tasarıma Etkileri” başlıklı Yüksek Lisans Tezi (Nazan Tekbaş Tanyu Yüksek Lisans Tezine atıfla)

* Banknot görselleri TCMB Sanal Müze

Hüseyin Şaşmaz

Hüseyin Şaşmaz, yedinci emisyon gurubundan 100.000, 1.000.000 ve 5.000.000 Lira, Sekizinci emisyondan 1, 5 ve 50 Yeni Türk Lirası, Dokuzuncu emisyon gurubundan ise 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 Türk Lirası banknotların grafik tasarımı ile orijinal çizimlerini gerçekleştirdi (*1).

1954’te Kars’ta doğdu. 1980’de İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinden Mezun oldu.
1983 yılında TCMB Banknot Matbaası’nda Grafiker Ressam olarak göreve başladı.
Banknot Matbaası’nda baskıları yapılan banknot, kıymetli evrak ve kitap dergi, broşür gibi diğer ürünlerin baskı öncesi ve baskı sonrası çalışmalarında yer aldı. Görev süresince sırasıyla Müdür Yardımcılığı, Müdür ve Genel Müdür Yardımcılığında bulundu. 2019 yılında danışman olarak emekli oldu.

(Yazımıza, Hüseyin Şaşmaz hakkında kıymetli bilgiler ile katkıda bulunan Mustafa Çakırcalı‘ya en içten teşekkürlerimizi sunarız.)

[1] TCMB LİRA Bülteni, Ocak 2009 Sayı: 49, “1927’den 2009’a Cumhuriyet Banknotları“, Hüseyin Şaşmaz (*51, s. 12).

* Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

Adrian Arthur Senger (1926 ~ 2016)

Yedinci emisyon gurubundan, arka yüzünde TCMB İdare Merkezinin resmedildiği 20.000 ve TBMM kompozisyonu bulunan 50.000 Lira banknotların grafik tasarımcısıdır (*1).
Bu iki banknot, tasarımlarını yabancı bir sanatçının yaptığı son banknotlardır.
Suluboya sanatçısı, grafiker Adrian Arthur Senger tarafından banknotların orijinal tasarımları Türkiye’de, gravür, film ve kalıpları ise İsviçre’de, De La Rue Giori’de üretildi.

 

Senger, Münih Güzel Sanatlar Akademisi’nde eğitim gördü. 1959’dan 1971’e kadar Milano’daki Giori firmasında grafik sanatçısı olarak çalıştı.

1960-1962 yılları arasında Brera Güzel Sanatlar Akademisi’nde banknot ve kıymetli evrak tasarımı üzerine eğitim aldı. 1979’dan 1987’ye kadar İsviçre Lozan’daki De La Rue Giori şirketinde grafik tasarımcı ve sanat danışmanı olarak çalıştı. Alman Marklarının tasarımında da katkıları bulundu (*2).

Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] TCMB LİRA Bülteni, Ocak 2009 Sayı: 49, “1927’den 2009’a Cumhuriyet Banknotları“, Hüseyin Şaşmaz (*51, s. 12).

[2] Adrian Arthur Senger – Wikipedia

Çiğdem Duman

Aşağıdaki banknotların grafik tasarımcısıdır (*1).
Yedinci emisyon gurubundan;
  • 1.000 Lira; Fatih Sultan Mehmed portreli arka yüzü
  • 5.000 Lira; Afşin Elbistan Termik Santrali olan 4. tertibin arka yüzü
  • 100.000 Lira; Atatürk’e çiçek sunan çocukların olduğu arka yüzü

100.000 Liradaki Atatürk portresi, Şükrü Ertürk gravürüdür. Arka yüzündeki Atatürk ve Çocuklar kompozisyonunun gravörü ise Mustafa Çakırcalı‘dır.

Sekizinci emisyon gurubundan;
  • 100 Yeni Lira; ön ve arka yüzü

100 YTL ön yüzündeki Atatürk portresi Şükrü Ertürk, arka yüzündeki İshakpaşa Sarayı manzarası ise Mustafa Çakırcalı gravürüdür.

Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] TCMB LİRA Bülteni, Ocak 2009 Sayı: 49, “1927’den 2009’a Cumhuriyet Banknotları“, Hüseyin Şaşmaz (*51, s. 12).

Hakkı Erkartal

1945 doğumlu sanatçı, Darphane’de 1959 yılında çalışmaya başladı. 1978’den itibaren gravür kadrosuna geçen Erkartal, aynı yılın Mayıs ayında emekliye ayrıldı (*27, Sf. 192).

Ürettiği hatıra para desenleri;

  • 1978 Mevlana Celaleddin Rumi, 705. Vuslat Yılı gümüş ve altın
  • 1978 Dünya Futbol Şampiyonası – Arjantin hatıra parası

1978 Mevlana deseni, ayrıca 2000 Yılı Kültür Bakanlığı Konya Kültür ve Turizm Derneği Uluslararası Mevlana Bilgi Şöleni madalyonunda kullanıldı.

 

* Türk paralarının tasarımında desenleri bulunan diğer sanatçılar için tıklayın.

Mustafa Üstün

6. Emisyon 1.000 Lira ön ve arka yüzünde, E7 1.000 TL ön yüzünde grafik tasarımları bulunan sanatçı, ayrıca 1979 yılında dolaşıma çıkarılan E- 7 serisi 5.000 TL 1. tertip banknotun arka yüz grafik tasarımını gerçekleştirdi (*1).

Her iki banknottaki Atatürk portresi, Selahattin Tuğa gravürüdür. 5000 Lira arka yüzündeki Mevlana gravürü ise Şükrü Ertürk eseridir.

Önceki yıllarda yaptığı grafik tasarımlarından biri de 1983 yılında yedinci emisyon 100 TL’nin önyüz tasarımına dönüştürüldü.

1930’lu yılların sonuna doğru Antalya’nın Akseki İlçesi’nin İbradı nahiyesinde doğan Mustafa Üstün, Antalya Aksu İlk Öğretmen Okulunu bitirdikten sonra Ankara Gazi Eğitim Estitüsü Resim-İş Bölümünde okudu ve ardından resim öğretmenliğine başladı. Bu arada, Gazi Eğitim Enstitüsü’ndeki grafik öğretmeni Ferit Apa’nın kurduğu Apa ofset matbaasında basılan diploma ve benzeri belgelerin grafik tasarımlarını yaptı.

1960’lı yılların başında Ferit Apa’nın tavsiyesi ile banknot matbaası resim atölyesinde göreve başladı. Ardından Almanya Kassel Güzel Sanatlar Okulunda lisansını tamamlayarak, grafik tasarımcı diploması aldı, Avusturya devlet matbaasında stajı sırasında banknot grafik tasarımı ve taydus teknikte gravür bilgileri edindi.

Bazı pulların grafik tasarımını gerçekleştirdi:

  • 1970 Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın 25. Yıldönümü 220 Kuruş valörlü pul
  • 1970 Lale motifli kompozisyona sahip “Ankara 70 Posta Pulları Türkiye 3. Milli Sergisi” anma bloku
  • 1971 İzmir Akdeniz Oyunları 100 Kr
  • 1983 Dünya Haberleşme Yılı 70 TL valörlü pul

Banknot grafik tasarımları ve T.C. Merkez Bankası’nın Hizmet Hatırası sertifikalarının, çek, hazine bonosu gibi kıymetli kâğıtlarını tasarladı. 1983 -1990 yılları arasında Banknot Matbaası’nda müdür yardımcılığı görevinde bulundu,  ardından danışmanlık kadrosuna alındı ve birkaç yıl sonra emekli oldu.

(Yazımıza, Mustafa Üstün hakkında kıymetli bilgiler ile katkıda bulunan Mustafa Çakırcalı‘ya en içten teşekkürlerimizi sunarız.)

 

* Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] TCMB LİRA Bülteni, Ocak 2009 Sayı: 49, “1927’den 2009’a Cumhuriyet Banknotları“, Hüseyin Şaşmaz (*51, s. 12).

[2] pul görselleri kaynağı Pulhane.com
[3] banknot görselleri kaynağı TCMB Sanal Müze

Masino Bessi

Fiorenzo Masino Bessi, Atatürk portresi gravürlerini Alfred Nefe‘nin gerçekleştirdiği E6, altıncı emisyon 50, 100 ve 500 Lira banknotların grafik tasarımcısıdır (*1).

Masino Bessi’nin en ünlü çalışmaları, İtalya Bankası tarafından 1960’ların başında, yenilenme ihtiyacı duyan banknotları  İtalyan yaratıcılığını onurlandıracak şekilde yeniden tasarlamakla görevlendirildiği dönemdeki banknotlardır.

1.000, 5.000 ve 10.000 Lire kupürlü banknotlar için ilk olarak Verdi, Rafael ve Michelangelo’nun portreleri önerildi. Daha sonra Rafael yerine Kristof Kolomb teması kullanıldı ve 10.000 Lire için bilimsel araştırmanın ve modern teknolojinin öncüsü olarak Leonardo da Vinci seçildi. Bessi, tüm serinin tasarımında bir uyum sağlamak amacıyla önceki sanatçı Lazzaro Lazzarini tarafından hazırlanmış olan 5.000 ve 10.000 Lire değerindeki banknotların tasarımlarını da yeniden çalıştı (*2).

İtalyan banknotlarına ait eskizler ve banknotlardan örnekler.

Endonezya (1952 1000 Rupi), Belçika (1961 serisi 100, 500 ve 1.000 Frank) ve İsrail (1968 10, 50 ve 100 Pound) gibi farklı ülkelerin banknotlarının da grafik tasarımını gerçekleştirdi.

(Yazımızda bahsi geçen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası banknotlarına dair ayrıntıları sağlayan Şükrü Ertürk‘e en içten teşekkürlerimizi sunarız.)

 

* Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] EkoTürk TV Şükrü Ertürk röportajı.

[2] kaynak: İtalya Bankası, Emisyonların Tarihçesi.

[3] banknot görselleri kaynağı TCMB Sanal Müze