Adrian Arthur Senger (1926 ~ 2016)

Yedinci emisyon gurubundan, arka yüzünde TCMB İdare Merkezinin resmedildiği 20.000 ve TBMM kompozisyonu bulunan 50.000 Lira banknotların grafik tasarımcısıdır (*1).
Bu iki banknot, tasarımlarını yabancı bir sanatçının yaptığı son banknotlardır.
Suluboya sanatçısı, grafiker Adrian Arthur Senger tarafından banknotların orijinal tasarımları Türkiye’de, gravür, film ve kalıpları ise İsviçre’de, De La Rue Giori’de üretildi.

 

Senger, Münih Güzel Sanatlar Akademisi’nde eğitim gördü. 1959’dan 1971’e kadar Milano’daki Giori firmasında grafik sanatçısı olarak çalıştı.

1960-1962 yılları arasında Brera Güzel Sanatlar Akademisi’nde banknot ve kıymetli evrak tasarımı üzerine eğitim aldı. 1979’dan 1987’ye kadar İsviçre Lozan’daki De La Rue Giori şirketinde grafik tasarımcı ve sanat danışmanı olarak çalıştı. Alman Marklarının tasarımında da katkıları bulundu (*2).

Türk paralarının tasarımında emeği geçen diğer sanatkarlar için tıklayın.

[1] TCMB LİRA Bülteni, Ocak 2009 Sayı: 49, “1927’den 2009’a Cumhuriyet Banknotları“, Hüseyin Şaşmaz (*51, s. 12).

[2] Adrian Arthur Senger – Wikipedia

Anthony Smith

1967 yılında De La Rue’da gravür çırağı olarak işe başlayan Anthony Smith, 1971’e kadar Harry Carradine’ın yanında, sonrasında ise Joseph Keen’in yanında portre gravürü eğitimi aldı. 1989’da Harrison & Son firmasına geçti ve şirketin De La Rue tarafından satın alındığı 1993’e kadar orada çalıştı (*1).

 

Angola, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Botswana, Brunei, Cayman Adaları, Ceelitarık, Costa Rica, Dominik Cumhuriyeti, Etiyopya, Gana, Guatemala, Haiti, Honduras, Hindistan, Hong Kong, Irak, Kuzey İrlanda, Jamaika, Jersey, Kenya, Lübnan, Lesoto, Madagaskar, Malawi, Mozambik, Namibiya, Nepal, Peru, Suudi Arabistan, Somali, Suriye, Uganda, Yemen ve Zambiya banknotları için gravür üretti.

Türkiye için yedinci emisyondan 500 Lira banknotun arka yüzündeki İzmir Saat Kulesi gravürünü oluşturdu.

 

[1] The International Engraver’s Line, Gene Hessler (*49, s. 254).

Phillip Goodwyn Hall (1905 ~ 1979)

Phillip Goodwyn Hall, 1939 ile 1950 arasında Bradbury Wilkinson, sonrasında Waterlow and Sons, en son olarak da 1961 – 1968 arasında De Le Rue’da çalışmış bir gravür sanatçısıydı (*1).

Brezilya, Çekoslovakya, Guyana, Hong Kong, İran, Nijerya, Paraguay, İskoçya, Tanzanya, Tonga, Lübnan ve Yeni Zelanda banknotlarına gravür çalıştı.

Türkiye için E6 5 Lira arka yüzündeki Antalya Manavgat Şelalesi gravürünü üretti.

 

[1] The International Engraver’s Line, Gene Hessler (*49, s. 115).

Bohumil Heinz (1894 ~ 1940)

Bohumil Heinz (KAM po Česku)

Bohumil Heinz, Prag’daki NBČS’de (Národní banka Československá / Çekoslovakya Ulusal Bankası) ve ayrıca De La Rue için de çalışan bir gravür sanatçısıydı.

Çekoslovakya, Büyük Britanya ve kolonileri, Yunanistan ve İsveç için posta pulları, ve ayrıca Bohemya &  Moravya, Bahamalar, Barbados, Britanya Hondurası, Çekoslovakya, Çin, Fiji, , Güney Rodezya, İran, Jamaika, Malaya,  Norveç, Tayland, Uruguay ve Yeni Zelanda gibi birçok ülkenin banknotlarındaki gravürleri üretti.

 

 


Türkiye için ise, E2 serisi 2½, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 lira banknotlarındaki Mustafa Kemal Atatürk’ün portresi gravürünü üretti (*1).

 

[1] The International Engraver’s Line, Gene Hessler (*49, s. 125).

Hattat Ahmet Bey

Hattat Ahmet Bey, 1927’de tedavüle verilen banknotların yazılarını, farklı kupürlere divani, sülüs, rika, nesih ve talik gibi farklı hat tarzlarında çalıştı.

Banknotların resimlerini Ali Sami Boyar üretti, Londra’ya gönderilen heyette Darphane-i Milli sanatkarı hakkak İsmail Haşim Bey de mevcuttu *1.

 

[1] Cumhuriyet Gazetesine Göre Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Kâğıt Paralarının Basım Serüveni, Melek Öksüz, Tarih Dergisi – Turkish Journal of History, 81 (2023/3): 63-120

 

* Cumhuriyet dönemi paralarının desenlerini tasarlayan diğer sanatçılar için tıklayın.

İsmail Haşim Bey

Hakkak İsmail Haşim Bey, Darphane-i Milli sanatkarlarındandır.

1927’de Londra’da basılan banknotların üretimi sürecinde Ali Sami Boyar ve Hattat Ahmet Bey ile İngiltere’ye giden heyette bulunan hakkaktır *1.

 

[1] Cumhuriyet Gazetesine Göre Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Kâğıt Paralarının Basım Serüveni, Melek Öksüz, Tarih Dergisi – Turkish Journal of History, 81 (2023/3): 63-120

 

* Cumhuriyet dönemi paralarının desenlerini tasarlayan diğer sanatçılar için tıklayın.