Hatıra Para Setleri ve Serileri

Günlük kullanılan paralardan birer adedinin Darphane jetonu (ya da parası) ile birlikte paketlendiği yıllık tedavül setleri ve nostalji setlerinden başka, Darphane’nin satışa çıkardığı hatıra paralar da zaman zaman ortak bir temaya sahip birkaç parçalık set, ya da yıllara yayılan bir seri halinde üretilir.

Birleşmiş Milletler çatısı altında kurulu Gıda ve Tarım Örgütü (Food and Agricultural Organization; FAO) hatıra programı kapsamında, 1970 yılında çıkarılmaya başlanan FAO Hatıra Paraları ilk seri kabul edilebilir.

Darphane’nin kendi duyurularında isimlendirdiği setler ve seriler:

  1. Korunan Doğa (1995)
  2. Gemiler ve Kaşifler (1995)
  3. İpek Yolu (1997)
  4. İstanbul Kültür Varlıkları (1997)
  5. EURO (1997)
  6. Cumhuriyet’in 75. Yılı (1998)
  7. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. yılı (1999)
  8. Cumhuriyet’in Kadın İlkleri (2000)
  9. 2000 Milenyum Seti (2000)
  10. Nostalji Setleri (2000)
  11. Antik Kentler (2000)
  12. Geleneksel Türk Tiyatrosu (2000)
  13. Geleneksel Türk El Sanatları (2001)
  14. Binyılın Türkleri (2001)
  15. Türkiye’nin Kuşları (2001)
  16. Türkiye’nin Çiçekleri (2002)
  17. Olimpiyat Oyunları (2002)
  18. 1935 Darphane Nostalji Seti (2002)
  19. Beşiktaş Jimnastik Kulübü’nün 100. Yılı (2003)
  20. 1936 ~ 1950 Darphane Nostalji Seti (2002)
  21. Kültür Varlıkları (2005)
  22. Galatasaray Spor Kulübü’nün 100. Yılı (2005)
  23. Türkiye’nin Hayvanları (2005)
  24. Anadolu Medeniyetleri (2007)
  25. Mevlana’nın 800. Doğum Yılı (2007)
  26. Selçuklu Dönemi Burç Tasvirleri (2008)
  27. Anadolu’yu Aydınlatanlar (2008)
  28. Deniz Fenerleri (2008)
  29. Yedi Bölge, Yedi Şehir (2008)
  30. Hicretin 1430. Yılı (2010)
  31. 2010 Avrupa Kültür Başkenti (2010)
  32. Saat Kuleleri (2011)
  33. Çanakkale Zaferi’nde Türk Donanması (2015)
  34. 1. Dünya Savaşı ve Çanakkale Zaferi’nin 100. Yılı
  35. Masal Kahramanları (2015)
  36. Büyük Türk Devletleri (2016)
  37. Türkiye’de Görülen Hayvan Türleri (2016)
  38. Anadolu’ya Özgü Kuşlar (2018)
  39. Anadolu’ya Özgü Kuşlar (2019)
  40. Anadolu Beylikleri (2019)
  41. TBMM’nin Açılışının 100. Yılı (2020)
  42. Osmanlı Padişahları (2020)
  43. Gaziantep’e Gazilik Unvanı Verilişinin 100.Yılı (2021)
  44. Camiler (2021)
  45. İslam Alimleri (2021)
  46. Cumhuriyet Dönemi Türk Siyasetçileri (2021)
  47. Türk Spor İnsanları (2021)
  48. Güneş Sistemindeki Gezegenler Seti (2022)

 

Güneş Sistemindeki Gezegenler Seti

Güneş Sistemindeki Gezegenler temalı 10 adet alüminyum paradan oluşan hatıra para seti, 2022’de üretildi. 1 Kuruş nominal değerde basılan hatıra paralarda Güneş Sistemi’ndeki bilindik öğeleri oluşturan Güneş, Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton paraları bulunuyor. Darphane duyurusunda, paraların 2022 yılı içerisinde basımının tamamlandığı ve Almanya’ya ihraç edildiği belirtildi.

Anadolu’ya Özgü Kuşlar (2019)

2019 yılında 1 Kuruş değerinde üretilen setin paraları:

  1. Keklik
  2. Kaşıkçı (*1)
  3. İbibik (*1)
  4. Çöl Koşarı (*1)
  5. Bayağı Uzunbacak (*1)
  6. Baştankara (*1)
  7. Yılanboyun
  8. Ardıç (*1)
  9. Sarı Kocagöz
  10. Orman Toygarı
  11. Kumru
  12. Kızıl Kerkenez

Bimetal alaşımdan, içi nikel, dışı pirinç ve dış halkası nikel, göbek kısmı pirinç A ve B tipi olarak iki tipte üretildi.

 

(*1) İşaretli paraların heykeltraşı Tekin Gülbasar‘dır.

(2018 yılında yine “Anadolu’ya Özgü Kuşlar” adıyla duyurulan, ancak 2001’deki “Türkiye’nin Kuşları” setinin kalıp desenleri temel alınarak küpronikel malzemeden üretilen bir diğer set de mevcuttur)

Büyük Türk Devletleri Seti ve Serisi

Tamamı 2016 yılında 1 Kuruş değerinde üretilen setin paraları:

  1. Büyük Hun İmparatorluğu
  2. Batı Hun İmparatorluğu
  3. Avrupa Hun İmparatorluğu
  4. Ak Hun İmparatorluğu
  5. Göktürk İmparatorluğu
  6. Avar İmparatorluğu
  7. Hazar İmparatorluğu
  8. Uygur Devleti
  9. Karahanlılar
  10. Gazneliler
  11. Büyük Selçuklu İmparatorluğu
  12. Harzemşahlılar
  13. Altınordu Devleti
  14. Büyük Timur İmparatorluğu
  15. Babür İmparatorluğu
  16. Osmanlı İmparatorluğu

Cumhuriyetten önceki 16 Türk devleti, Cumhurbaşkanlığı forsunda, pek çok bakanlık ve devlet dairesinin logosu ile Cumhuriyet Yüzyılı logosunda birer yıldız ile sembolize edilir.

Aynı tema, gümüş hatıra para serisi halinde de peyderpey üretilmekte:

Selçuklu Dönemi Burç Tasvirleri Seti

Tamamı Nesrin Ekşi Schnepf tarafından çalışılan burç hatıra paraları, Nacar Saatleri ile Darphane arasındaki işbirliği ile kol saatlerinin kadranı olarak da kullanıldı.

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık

Tam takım halinde satılan setler, altın ve gümüş olmak üzere iki ayrı tipte Selçuklu Madalyonu ile satışa sunuldu.

Türkiye’nin Hayvanları Seti

  1. Anadolu Parsı (Anatolian Leopard)
  2. Sivas Kangal Çoban Köpeği (Kangal Dog)
  3. Boz Ayı (Grizzly Bear)
  4. Çizgili Sırtlan (Striped Hyena)
  5. Anadolu Yaban Koyunu (Anatolian Mouflon)
  6. Ankara Keçisi (Angora Goat)
  7. Yediuyur (Hazel Dormouse)
  8. Arap Tavşanı (Five-Toed Jerboa)
  9. Çöl Varanı (Desert Monitor)
  10. Uzun Kulaklı Kirpi (Long-Eared Desert Hedgehogs)
  11. Ankara Kedisi (Angora Cat)

Paraların sanatçıları:

 

Türkiye’nin Çiçekleri Seti

  1. Yanardöner (Centaurea Tchihatcheffii)
  2. Şakayık (Paeonia Turcica)
  3. Safran (Crocus Sativus)
  4. Anadolu Orkidesi (Orchis Anatolica)
  5. Allıgelin (Tchihatchewia Isatidea)
  6. Çakalnergis (Sternbergia Candida)
  7. Benekli Yılanyastığı (Arum Maculatum)
  8. Akçaçıngırak (Campanula Betulifolia)
  9. Anadolu Keteni (Linum Anatolicum)
  10. Anadolu Glayölü (Gladiolus Anatolicus)
  11. Antalya Süseni (Iris Pamphylica)
  12. Domuztopalağı (Cyclamen Trochopteranthum)
  13. Manisa Lalesi (Tulipa Orphanidea)

Paraların sanatçıları:

Türkiye’nin Kuşları Seti

2001 yılında, 28 x 28 mm ölçülerinde köşeleri yuvarlatılmış kare formunda ve 7.500.000 Lira nominal değerde gümüşten üretilen setin paraları:

  1. Toy (Otis Tarda)
  2. Yeşil Arıkuşu (Merops Superciliosus)
  3. Kelaynak (Geronticus Eremita)
  4. Kızıl Akbaba (Gyps Fulvus)
  5. Turaç (Francolinus Francolinus)
  6. Tepeli Pelikan (Pelecanus Crispus)
  7. İzmir Yalıçapkını (Halcyon Smyrnensis)
  8. Sakallı Akbaba (Gypaetus Barbatus)
  9. İshak Kuşu (Otus Scops)
  10. Küçük Karabatak (Phalacrocorax Pygmeus)
  11. Yaz Ördeği (Marmaronetta Angustirostris)
  12. Saz Horozu (Porphyrio Porphyrio)
  13. Şah Kartal (Aquila Heliaca)
  14. Ala Sığırcık (Sturnus Roseus)
  15. Dikkuyruk (Oxyura Leucocephala)

Paraların sanatçıları:

Aynı kuş desenleri ile 2018 yılında 1 Kuruş değerinde küpronikel olarak Anadolu’ya Özgü Kuşlar adıyla bir başka seri de üretildi.

(yine “Anadolu’ya Özgü Kuşlar” isminde, 2019 yılında bimetal alaşımdan üretilen, ancak farklı kuşların resmedildiği bir başka seri de mevcuttur)

Binyılın Türkleri Seti

İlki 2001’de, ikincisi 2004’te olmak üzere iki kısım halinde üretilen setine dahil hatıra para ve madalyonlar:

Binyılın Türkleri Seti I (2001)

Binyılın Türkleri Seti II (2004)

Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşunun 700. yılı Seti

1999 Yılında bir altın ve dört gümüş paradan oluşan set üretildi.